Gedicht gedacht

 Poëzie is alledaags in de zin dat het voor iedere dag is (Carol Ann Duffy)

Een dagelijkse rubriek met gedichten en gedachten daarover.

Vanaf 2019 zijn de afleveringen genummerd; op 31 december kom ik uit op 365. En ja, het klopt dat ik meestal al verder ben dan het jaar oud is; er is immers zoveel moois om het over te hebben.

Of de teller op 31 december op 365 staat, is sinds de zomer van 2019 zeer de vraag. Ik start 1 september met het schrijven van twee biografieën, die respectievelijk najaar 2021 en voorjaar 2024 zullen verschijnen. Vanaf dat moment ontbreken de tijd en ruimte om dagelijks aan deze rubriek te werken.

-----

Met de pijl rechts van ARCHIEF (zie onderaan deze pagina) ga je terug naar het vorige jaar; met de pijl links naar het volgende. Handiger zijn de links hierna: daarmee ga je naar de inhoudsopgaven van 2019, 20182017 en 2016.

Week 39 - 275. Ilja Leonard Pfeijffer: Sonnet...

woensdag 02 oktober 2019

Sonnet van de nieuwe zomers
Waarin hitterecords worden gebroken


Toen winters winters waren, waren zomers 
geluk met tussen buien door een plasje 
precieuze zon op een bomvol terrasje 
met blije, bleke rijtjeshuisbewoners. 

Inmiddels vrezen wij de koperen ploert, 
die ons het huis in jaagt met ijs in bad 
en ons doet vloeken op het ozongat, 
terwijl hij ons met zomer overvoert. 

Het weertje is nu echt het weer geworden. 
Zijn lieve suffix is eraf gesmolten 
met dank aan industrie en vliegverkeer. 

Debat om wat halfslachtige akkoorden 
heeft meer dan ons gemoed verhit. Revolte 
of ondergang, daar komt de keus op neer. 

2019


Ilja Leonard Pfeijfer publiceert elke twee weken op vrijdag in NRC-Handelsblad een sonnet naar aanleiding van de actualiteit. Bovenstaand gedicht is van 2 augustus. Mooi geschreven, met meteen al een prachtig enjambement: zomers (waren) geluk versus zomers geluk

Ook Jeroen van Merwijk dicht over de actualiteit, elke zaterdag op de Dag in Dag uit-pagina van de Volkskrant. Vaccins is zijn lied – de rubriek heet immers Jeroen zingt – van 27 juli:

Veel mensen zijn bijvoorbeeld dan weer tegen vaccineren
Dat doet mij als ik eerlijk ben dan toch een beetje pijn
We moeten er wat mij betreft juist meer gaan uitproberen
Ik wil nou juist vaccins op elk maatschappelijk terrein

Een vaccin tegen de wil je medemens te tatoeëren
Een vaccin tegen de mensen die hard praten in de trein
Of die als ik ergens iets van vind het tegendeel beweren
Een vaccin tegen de afkeer van cognac en rode wijn

Of een vaccin tegen op straat halfnaakt lopen flaneren
Of tegen willen zwemmen met een walvis of dolfijn
En één vaccin zal vriend en vijand willen uitproberen:
Het langverwacht vaccin tegen Jeroen van Merwijk zijn!


Ik wil het hebben over het rijm. Bij Pfeijffer: volrijm in alle vier de strofen, behalve in de eerste regels van de terzinen, waar hij geworden laat rijmen op akkoorden. Maar de dichter had voldoende volle rijmen ter beschikking, dus dat is een bewuste keuze voor… een halfslachtig akkoord.

Bij Van Merwijk: slechts twee rijmklanken: eren en ijn. Daarop twee keer zes varianten vinden, mag geen probleem zijn. Ook Van Merwijk heeft Jaap Bakkers Rijmwoordenboek vast binnen handbereik. Maar lees: in regel 1 en 9 hoor je neren, in regel 3 en 11 beren (niet alleen dezelfde uitgang, maar ook nog eens precies hetzelfde woord!) en in regel 5 en 7 weren (nota bene in hetzelfde couplet). Wat een slordigheid. 
En wat de andere rijmklank – ijn – betreft: terrein (regel 4) en trein (regel 6) ligt qua klank en regelafstand wel erg dicht bij elkaar. Ook niet erg overdacht.

Kortom, hem zou je adviseren om van elke week om de week te maken, zodat hij er wat beter en langer aan kan schaven. Hulde aan de dichter; huiswerk voor de zanger.

Archief 2019