Gedicht gedacht

 Poëzie is alledaags in de zin dat het voor iedere dag is (Carol Ann Duffy)

Een dagelijkse rubriek met gedichten en gedachten daarover.

Vanaf 2019 zijn de afleveringen genummerd; op 31 december kom ik uit op 365. En ja, het klopt dat ik meestal al verder ben dan het jaar oud is; er is immers zoveel moois om het over te hebben.

Of de teller op 31 december op 365 staat, is sinds de zomer van 2019 zeer de vraag. Ik start 1 september met het schrijven van twee biografieën, die respectievelijk najaar 2021 en voorjaar 2024 zullen verschijnen. Vanaf dat moment ontbreken de tijd en ruimte om dagelijks aan deze rubriek te werken.

-----

Met de pijl rechts van ARCHIEF (zie onderaan deze pagina) ga je terug naar het vorige jaar; met de pijl links naar het volgende. Handiger zijn de links hierna: daarmee ga je naar de inhoudsopgaven van 2019, 20182017 en 2016.

Week 15 - Drs. P: Zusters Karamazov

vrijdag 14 april 2017

(Beluister hier]

Tante Constance en Tante Mathilde
Woonden eendrachtig en knus bij elkaar
Een was hardhorend, de andere brilde
In doorsnee waren zij zeventig jaar
In Overveen
Telden zij hun dagen bijeen
Niet meer zo coquet als voorheen
Maar nog altijd flink ter been

     Terwijl de kater sliep
     En de pendule liep
     En de kanarie sprak:
     Tjiep tjiep tjiep tjiep

Tante Constance en Tante Mathilde
Erfden de kleren van Tante Heleen
Waardoor ineens hun gehechtheid verkilde
Want van elk soort japon was er maar een
Er werd getwist
En naar provocaties gevist
En er werden dingen vermist
Waar de ander meer van wist

     Terwijl de kater sliep
     En de pendule liep
     En de kanarie sprak:
     Tjiep tjiep tjiep tjiep

Op zeek'ren dag maakte Tante Mathilde
Akelig lachend de koffie gereed
Daar zij haar zuster vergiftigen wilde
Die in haar eentje een wandeling deed
Met terpentijn
En een snufje rattenvenijn
En gesloten keukengordijn
Moest het wel uitvoerbaar zijn

     Terwijl de kater sliep
     En de pendule liep
     En de kanarie sprak:
     Tjiep tjiep tjiep tjiep

Toen nu de koffie tot stand was gekomen
Wou zij eens proeven en nam zij een slok
Zij had de juiste dosering genomen
Tante Mathilde viel neer als een blok
Sedert die tijd
Droeg Constance in eenzaamheid
De japonnen die tot haar spijt
Tot een drama hadden geleid

     Terwijl de kater sliep
     En de pendule liep
     En de kanarie sprak:
     Tjiep tjiep tjiep tjiep

1957


Wat een mooie vondst: het rijm ligt voor het oprapen, maar Drs P laat het lopen:

     Terwijl de kater sliep
     En de pendule liep
     En de kanarie - nee, niet riep
     Tjiep tjiep tjiep tjiep

Resultaat: nog meer nadruk op het rijm. Nog geen oogrijm trouwens, want daarvoor zou de auteur in latere jaren ook nog kiezen. Dan mag  trein niet rijmen op zijn, breed niet op kreet, blauw niet op trouw en al helemaal niet op kou. Reden: het is een persoonlijke keuze, geen voorschrift. Drs P was erg dol op knutselen met taal en hoe hoger je de lat legt, hoe leuker het wordt. Maar hier dus nog niet: Mathilde mag rijmen op brilde
Ook een mooie vondst: het slagrijm - steeds dezelfde rijmklank - in de laatste vier regels van elk couplet. In het slotcouplet zie je dat de oogrijm-keuze al op de loer lag: met tijd, heid, spijt en leid, kiest hij in woordbeeld voor het gerkuist rijm dat hij steeds in de eerste vier regels toepast.  

Genoeg over het rijm.

Toen ik in 1995 met Patrick van den Hanenberg een boek schreef over het Nederlands cabaret 1970-1995 en wij een hoofdstuk aan Drs. P alias Heinz Polzer wilden wijden, meldde hij dat deze infomatie zijns inziens afdoende was:

Geb. 1919 Thun (Zwits.), geïmmigr. '22, afgestud. '50 (bedrijfs-ec. R'dam), werkz. researchbureau, encyclop. en recl. (o.a. Indonesië). Woont in A'dam. Gehuwd. Schrijft, treedt niet meer op.

Waarom vandaag een Gedicht Gedacht over hem? Omdat Concerto zojuist zijn eeerste langspeelplaat, Drs. LP, heeft heruitgegeven in vijfhonderd exemplaren. Bijgevoegd: Drs. CD, met naast de LP-tracks ook negen bonustracks: de EP-versies. Op beide: dit lied.




In 1999 bezorgde Ivo de Wijs de verzamelde liedteksten an Drs. P. Dit onder de titel
Tante Costance en Tante Mathilde. in zijn inleiding schrijft hij:

Zijn eerste echte 'nummers' schreef hij tijdens zijn door de oorlog gesplitse studententijd. In Indonesië breidde hij zijn repertoire uit. (De lp De stille odyssee bevat een uitvoering van de Zusters Karamazov, toen nog Het ongeval geheten, openomen in De Harmonie te Djakarta en gezongen door Els van Woerkom.) Toen de Drs. noodgedwongen was teruggekeerd in Nederland, nodigde oude kennis Willem Duys hem uit voor een televisie-optreden. Bij die gekegenheid bedacht Duys en passant het pseudonim Drs. P. Onder die schuilnaam-als-een-logo-maakte de markante tenorzanger snel furore.

Het is 2017. De bio kan aangevuld: overleden, 2015.



 





 

Archief 2017